Kalabalıklar içinde kendini huzursuz hissetmek, biriyle konuşurken yüzünün kızardığını hissetmek ya da bir gruba dahil olurken tedirgin olmak… Bunları zaman zaman herkes yaşar. Ancak bu durum sürekli hale geldiyse ve sosyal ilişkilerinizde engelleyici bir rol oynuyorsa, bu “sosyal kaygı bozukluğu” olabilir.
Sosyal kaygı, kişinin başkaları tarafından olumsuz yargılanacağı veya utandırılacağı korkusuyla sosyal ortamlardan kaçınmasına neden olan yaygın bir anksiyete türüdür. Bu yazıda, sosyal kaygının belirtilerinden nedenlerine ve bu durumla başa çıkmanın bilimsel olarak desteklenmiş yollarına kadar birçok noktaya değineceğiz.
Sosyal Kaygı Nedir?
Sosyal kaygı, kişinin sosyal durumlarda yoğun korku ya da endişe yaşaması durumudur. Bu, “ya rezil olursam?”, “beni yargılarlarsa?”, “saçma bir şey söylerim” gibi düşüncelerle kendini gösterir. Söz konusu kaygı, kişinin sosyal ortamlardan kaçmasına, yalnızlığa yönelmesine ve hatta depresyona kadar gidebilecek sorunlara yol açabilir.
Sosyal Kaygının Yaygın Belirtileri
- Topluluk önünde konuşmaktan kaçınma
- Yeni insanlarla tanışmaktan korkma
- Göz teması kurmaktan kaçınma
- Kalabalık ortamlarda fiziksel belirtiler (terleme, titreme, çarpıntı)
- Süslenirken, yemek yerken ya da yürürken bile “beni izliyorlar mı?” hissi
Sosyal Kaygının Nedenleri
Peki sosyal kaygının nedenleri nelerdir?
- Genetik yatkınlık: Ailede sosyal kaygı olan bireylerde daha sık görülür.
- Beyin kimyası: Serotonin gibi nörotransmitter dengesizlikleri bu duruma katkı sağlayabilir.
- Çocukluk deneyimleri: Aşağılanma, alay edilme, travmalar
- Kültürel etkenler: Bazı toplumlarda utangaçlık erdem gibi görülse de, bu içe dönük bireylerde sosyal becerilerin gelişmesini zorlaştırabilir.
Sosyal Kaygı ile Başa Çıkmanın Etkili Yolları
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Sosyal kaygının tedavisinde en etkili yöntemlerden biridir. Düşünce kalıplarını sorgulamak ve yerine daha gerçekçi olanlarını koymak üzerine kuruludur.
- Maruz Kalma Egzersizleri
Korkulan sosyal duruma kontrollü şekilde tekrar tekrar maruz kalmak, zamanla bu duruma alışmayı ve kaygının azalmasını sağlar.
- Nefes ve Rahatlama Teknikleri
Derin nefes alma, gevşeme egzersizleri ve meditasyon, vücudun strese verdiği tepkiyi azaltabilir.
- Olumlu iç diyalog geliştirme
“Yeterince iyi değilim” yerine “elimden gelenin en iyisini yapıyorum” gibi olumlu içsel telkinler kullanmak faydalıdır.
- Gerçekçi hedefler belirleme
Bir anda sosyal bir kelebek olamayabilirsiniz. Ufak adımlarla (günlük bir kişiyle göz temâsı kurmak gibi) ilerlemek daha kalıcı sonuçlar doğurur.
- Profesyonel destek almak
Uzman psikolog ya da psikiyatrist desteği almak, bu sücreci yalnız yürümemek açısından çok önemlidir.
Günlük Hayatta Uygulanabilecek Basit Taktikler
- Aynada kendinizle günlük 2 dakikalık sohbetler yapın
- Toplu taşımada kulaklıkla rahatlatıcı müzik dinleyin
- Günlük tutarak duygu ve düşüncelerinizi anlamlandırın
- Sosyal medyada kendinizi kıyaslamaktan kaçının
Sosyal Kaygının Esiri Değil, Sahibi Olun
Sosyal kaygının üstesinden gelmek zorlu bir süreç olabilir ama imkansız değil. Bilinçli adımlar, destekleyici çevre ve gerekirse profesyonel yardım ile bu durum kontrol altına alınabilir. Unutmayın: Değerli ve yeterli olduğunuzu hissetmek herkesin hakkı.
Yoruma kapalı.